Năm ngoái, người bạn cũ nhắn tin cho mình nhờ tư vấn xin giấy phép xuất bản. Bạn kể rằng, bà của bạn viết sách để làm kỷ niệm và bây giờ muốn in, vậy phải làm thế nào.
Một trường hợp khác gần đây, một anh tác giả hỏi mình rằng anh muốn viết một bản thảo sách kể ghi lại kỷ niệm về chuyến thiện nguyện tại Hà Giang, muốn in 200 cuốn để tặng hoặc bán cho người quen, vậy có cần phải xin giấy phép xuất bản không.
Với câu chuyện đầu tiên, sau khi nghe nhu cầu của bạn, mình tư vấn cụ thể và rồi bạn quyết định mang bản thảo đến tiệm photocopy để in. Trong khi đó ở câu chuyện thứ hai, mình gợi ý anh tác giả nên xin giấy phép xuất bản và làm đúng quy trình.
Cùng một lý do là viết sách để làm kỷ niệm, nhưng hai phương án mà mình gợi ý đều khác nhau. Bạn có biết vì sao không?
Viết sách để làm kỷ niệm và sách để kinh doanh
Viết sách để làm kỷ niệm, chỉ cần ra tiệm in là xong, cần gì phải xin giấy phép xuất bản. Điều này không sai, nhưng chúng ta cần xác định “làm kỷ niệm” là làm những gì.
Trong câu chuyện đầu tiên, người bà của bạn ấy chỉ muốn có một cuốn tập lưu lại những câu chuyện trong gia đình, ghi lại truyền thống tốt đẹp từ xưa đến nay. Mục đích chỉ có vậy. Cuốn tập chỉ đơn thuần là làm kỷ niệm, đặt trên kệ sách của gia đình, không dùng để bán, tặng cho bất kỳ ai khác. Mỗi lần buồn chán, bà lật mở từng trang giấy, hồi tưởng lại những câu chuyện ngày xửa ngày xưa.
Nhưng ở câu chuyện thứ hai, cuốn sách đã trở thành sản phẩm sẽ được lan truyền rộng rãi và là sản phẩm để kinh doanh (tác giả có mong muốn bán cho người quen). Lúc này, tác giả cần phải xin cấp phép theo quy định.
Vậy nếu trong trường hợp này, tác giả không bán mà chỉ tặng, vậy có cần phải xin giấy phép xuất bản không? Câu trả lời là có. Khi bạn tặng, có nghĩa là bạn đang muốn lan tỏa tác phẩm của mình. Khi một cuốn sách được truyền thông rầm rộ trên các nền tảng mạng xã hội, tác giả tổ chức các buổi tuyên truyền thì việc in sách không xin giấy phép xuất bản được coi là vi phạm. Tác giả có thể bị xử phạt và toàn bộ số sách đã in ra có thể bị thu hồi.
Trong Luật xuất bản 2012 có giải thích một số thuật ngữ sau:
“1. Xuất bản là việc tổ chức, khai thác bản thảo, biên tập thành bản mẫu để in và phát hành hoặc để phát hành trực tiếp qua các phương tiện điện tử.
2. In là việc sử dụng thiết bị in để tạo ra xuất bản phẩm từ bản mẫu.
3. Phát hành là việc thông qua một hoặc nhiều hình thức mua, bán, phân phát, tặng, cho, cho thuê, cho mượn, xuất khẩu, nhập khẩu, hội chợ, triển lãm để đưa xuất bản phẩm đến người sử dụng.”
Và tại điều 10 – Những nội dung và hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản có ghi rõ: “Nghiêm cấm thực hiện hành vi xuất bản mà không đăng ký, không có quyết định xuất bản hoặc không có giấy phép xuất bản”. Vì vậy, mọi tài liệu được xuất bản mà không đăng ký theo quy định đều xem là hành vi vi phạm.
Đọc thêm:
Mình đã viết sách Viết từ số 0 và tự xuất bản như thế nào?
Viết từ số 0 – Cuốn sách hay về viết lách mà mọi cây viết nên đọc
Những hành động giúp bạn vượt qua khó khăn khi viết – dành cho người mới
Làm thế nào để cuốn sách của bạn lọt vào mắt xanh nhà xuất bản? (Mẹo bán bản quyền sách)
In sách để làm kỷ niệm cần làm thủ tục gì?
Giả sử bạn viết xong một cuốn tiểu thuyết và muốn in ra giấy để dễ dàng đọc lại thay vì cứ phải mở máy tính lên xem. Bạn cũng không có nhu cầu in với số lượng lớn, không mua bán hay cho tặng bất kỳ ai, vậy thì lúc này bạn chỉ cần:
– Biên tập lại nội dung sao cho có một bản hoàn hảo nhất như mong muốn
– Căn chỉnh text thành khổ mà mình mong muốn (khổ A4, A3 hoặc A5 đều được)
– Thiết kế một chiếc bìa ưng ý, có thể sử dụng các hình ảnh miễn phí trên Canva hoặc các trang ảnh miễn phí khác.
– Liên hệ tiệm in để in thành tài liệu
Nếu in theo hình thức này thì mình sẽ không gọi là “xuất bản sách” nữa, mà đơn giản gọi tên là “in tài liệu”, nghĩa là bạn in tài liệu ra giấy để cho dễ nhìn mà thôi. Tuy nhiên bạn cần lưu ý, chỉ nên in số lượng cực kỳ ít và không tuyên truyền, quảng bá tài liệu này ra bên ngoài bằng bất kỳ hình thức nào.
Xuất bản sách để bán, tặng cần làm thủ tục gì?
Với lựa chọn này, bạn cần làm đúng theo quy định bao gồm:
– Biên tập bản thảo sao cho đảm bảo nội dung không có chi tiết vi phạm hoặc bạn có thể tìm một biên tập viên sách làm giúp bạn công việc này.
– Tìm thiết kế để dàn trang, thiết kế bìa cũng như làm tranh minh họa (nếu có).
– Liên hệ đến Nhà xuất bản để xin giấy phép. Tại đây, nhân viên có thẩm quyền trong sẽ hướng dẫn bạn thực hiện các bước tiếp theo để có giấy phép đúng quy định.
– Liên hệ đến công ty in ấn để trao đổi các thông tin cần thiết như lựa chọn chất liệu giấy in, kỹ thuật in… (Các thông tin khác như số lượng bản in, khổ sách… bạn đều phải đăng ký với Nhà xuất bản trước đó).
– Kiểm soát chất lượng in ấn, nếu bạn ở gần nhà in thì mình khuyến khích nên trực tiếp đến nhà in để xem chất lượng giấy, mực in… Đôi khi nhìn qua màn ảnh, bạn sẽ khó biết được liệu giấy, màu bìa có thực sự như ý muốn hay không.
– Truyền thông và bán sách
Nếu bạn chưa nắm được quy trình hoặc cần hỗ trợ dịch vụ nào kể trên, có thể liên hệ đến mình qua email haiduong7074@gmail.com để mình tư vấn cụ thể nhé.
Cuối cùng, nếu bạn viết sách để làm kỷ niệm, không nhằm mục đích mua bán, cho tặng và không lan truyền sản phẩm đến tay người khác thì có thể in theo dạng tài liệu, đóng thành tập để lưu giữ. Nhưng nếu bạn xuất bản sách cũng để làm kỷ niệm nhưng muốn tặng, cho và xa hơn là muốn bán thì cần phải xin giấy phép theo đúng quy định.
