Cách đây không lâu, mình tổ chức một buổi tư vấn có phí về chủ đề xuất bản sách. Một bạn tham gia đã chia sẻ với mình: “Bây giờ mình thấy thị trường xuất bản sách đã bão hòa rồi á Dương, do hình thức tự xuất bản ra đời và ai cũng có thể trở thành tác giả, nên có nhiều cuốn sách không đạt chất lượng ra đời rồi được bày bán trên thị trường.” Nhân câu chuyện ấy, mình viết bài này để chia sẻ đôi dòng.
“Ai cũng có thể trở thành tác giả”?
Ngày xưa, chúng ta thường quen với hình thức xuất bản truyền thống. Nghĩa là mỗi khi viết xong bản thảo, tác giả sẽ gửi đến các nhà xuất bản hoặc nhà phát hành với hy vọng được mua bản quyền. Nếu thành công, tác giả sẽ được ký hợp đồng, nhận nhuận bút và cuốn sách sẽ tác giả ấy sẽ được ra mắt bạn đọc. Chính vì thẩm định tác phẩm kỹ lưỡng và nghiêm ngặt, nên số lượng sách trên thị trường không nhiều, tác giả sách đa phần là những nhà thơ, nhà văn, nhà phê bình…
Ngày nay, xuất bản hiện đại ra đời với cách thức tự xuất bản. Nghĩa là tác giả cần có một bản thảo hoàn chỉnh không vi phạm nội dung, sau đó tự xin cấp phép xuất bản, in ấn và đóng phí theo yêu cầu. Tác giả sách hiện đại không chỉ là nhà thơ, nhà văn nữa mà còn có thể là doanh nhân, bác sĩ, kỹ sư… Học viên của mình, là du học sinh chuyên ngành Quản trị khách sạn, vì đam mê viết tiểu thuyết nên bạn quyết định tự xuất bản cuốn truyện đầu tay Cậu là ánh bình minh của tôi.
Kể từ khi thị trường xuất bản sách rộng mở hơn, những người yêu viết như mình có thêm cơ hội xuất bản sách. Mình còn nhớ, ngày mình mang cuốn sách đầu tay về khoe với mẹ. Khi ấy, mẹ chẳng nói gì nhiều, lặng lẽ đặt mua sách ủng hộ con gái. Rồi một ngày, mẹ khoe mẹ đã đọc hết cuốn sách, rồi bảo thích câu chuyện này câu chuyện kia. Lúc ấy, mình đoán mẹ hạnh phúc lắm vì hơn ai hết, mẹ biết con gái của mẹ đã chạm tay vào giấc mộng mà con hằng mơ ước.
Sách tự xuất bản là kém chất lượng?
Tự xuất bản giúp cho những người viết dễ dàng trở thành tác giả sách. Nhưng cũng chính vì thế, có ý kiến cho rằng những cuốn sách tự xuất bản có nội dung kém. Giống như ý kiến của một bạn đọc mà mình chia sẻ ở đầu bài: “Do hình thức tự xuất bản ra đời và ai cũng có thể trở thành tác giả, nên có nhiều cuốn sách không đạt chất lượng ra đời rồi được bày bán trên thị trường.”
Là một tác giả tự xuất bản, nếu hỏi mình có chạnh lòng khi nghe chia sẻ đó hay không, thì trước đây là có. Nhưng… sau này, khi đã, mình lại không còn suy nghĩ nhiều nữa. Lý do là vì cuốn sách đầu tiên Nằm nghe gió thổi sau hè được mình xuất bản vào năm 2023. Sau khi ra mắt, gần như mỗi ngày mình đều nhận được tin nhắn từ bạn đọc. Có bạn thấy nhớ tuổi thơ qua từng trang sách, có bạn hỏi mình, sao có thể viết sách giống y như thời thơ ấu bạn từng trải qua. Đọc tin nhắn đó, mình thấy vui hơn bao giờ hết. Sau hai năm, 1000 cuốn sách đã được bán hết.
Cuốn sách thứ hai Viết từ số 0 được mình xuất bản vào cuối năm 2025 có hơn 200 lượt đặt mua trước. Sau khi ra mắt, một bạn đọc đã gửi email cho mình thổ lộ, đọc xong cuốn sách, bạn muốn viết lại như ngày xưa. Và chính bạn đọc ấy, giờ đã trở thành một người viết sách rồi đấy.
Và nhiều cuốn sách tự xuất bản khác nữa, cũng có cuộc đời riêng, tỏa sáng theo một cách rất riêng. Những cuốn sách ấy không nằm trong danh sách bán chạy nhất hay được viết bởi tác giả nổi tiếng, như đó là những cuốn sách ấy đã ở trong tim mình… thật lâu.
Đó là Ông Quới của tác giả hạt cát ngoài xa từng gây ấn tượng với độc giả về câu chuyện xúc động giữa người chủ và chú chó. Hay Kanté đã dạy tôi làm mẹ của tác giả Lý Chu. Mình đọc cuốn sách này khi còn là bản thảo và đồng hành với tác giả ở những ngày đầu tiên. Cuốn sách là lời tự sự đầy xúc cảm của tác giả qua hành trình nuôi dưỡng và gắn kết với hai chú chó nhỏ Kanté và Mino. Từ những vụng về, sai lầm trong quá trình chăm sóc chúng, tác giả đã nhìn thấu những góc tối của bản thân để học cách yêu thương, đối diện với nỗi sợ và trưởng thành trong tâm thế của một người mẹ thực thụ…
Đọc thêm:
Tổng hợp các nhà xuất bản sách hiện nay
Tổng hợp các nhà phát hành sách nhận bản thảo từ tác giả
Mình đã viết sách Viết từ số 0 và tự xuất bản như thế nào?
Hướng dẫn viết sách chỉ trong 3 tháng – Giúp bạn trở thành tác giả (phần 1)
Đôi lời dành cho tác giả tự xuất bản
Mình viết bài này khi đang làm làm nghề sách, hoạt động trong thị trường xuất bản sách vài năm. Và tất cả những gì mình làm được cho đến hôm nay, là kết quả của quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ. Và… kèm theo đó là một niềm tin: Tất cả cuốn sách đều có một sứ mệnh riêng của nó, dành cho một nhóm độc giả riêng. Cuốn sách tự xuất bản của bạn không tỏa sáng lung linh, không phải vì nó chưa hay, mà có thể vì lý do khác.
Nhiều người thường nghĩ, sách bán chạy nhất định sẽ là sách hay và cuốn sách ít được biết đến là kém hay. Điều này không đúng. Cuốn sách bán chạy cũng có thể do truyền thông marketing tốt, tác giả là người nổi tiếng có nhiều người hâm mộ…
Trong khi đó, đa phần, những tác giả chọn hình thức tự xuất bản là cây viết trẻ, không phải là người nổi tiếng, thậm chí có tác giả còn là kiểu người hướng nội và không mấy năng nổ trên mạng xã hội. Vậy nên khi họ ra sách, sẽ không có quá nhiều người biết đến. Đây cũng là một điều bất lợi cho các tác giả tự xuất bản.
Năm nay, mình may mắn cơ cơ hội đồng hành biên tập cho tập thơ đón mình về lại của tác giả gialinh. Tác giả không phải là người nổi tiếng, thậm chí trong cuốn sách, chị thẳng thắn thừa nhận “mình là một người bình thường”. Khi ra mắt, số lượng đặt trước khá khiêm tốn, nhưng không phải vì thế mà cuốn sách không có giá trị. Với mình, tập thơ này đặc biệt ấn tượng bởi vì đó là những lời tản mạn, chiêm nghiệm đầy sâu lắng về hành trình đi qua những chông chênh, rạn vỡ của chị để tìm cách chữa lành cho chính mình. Với mình, đó là một hành trình tuyệt vời.
Thị trường xuất bản sách bây giờ, ai cũng có thể trở thành tác giả. Nhưng mình tin, những cuốn sách tự xuất bản vẫn luôn có giá trị, sẽ luôn có chỗ đứng. Có thể nó không đứng ở một đỉnh núi cao, cũng không đứng ở một nơi ngập tràn ánh đèn nhấp nháy, nhưng nó sẽ đứng trong tim của một vài ai đó. Luôn tin rằng như thế để vững tin viết sách, bạn nhé!
