Từng có một thời gian, mình tin rằng sách được mua bản quyền mới là sách hay, sách chất lượng, vì đó là sự công nhận của các nhà xuất bản (NXB) hay nhà phát hành (NPH). Ngược lại, tác giả tự xuất bản sách thì chỉ đơn giản là một hình thức in ấn đơn thuần, chỉ cần đóng phí là sẽ được cấp giấy phép và được in sách với số lượng bao nhiêu tùy thích. Thế nhưng, sau 2 lần tự xuất bản và hỗ trợ ra đời khoảng chục đầu sách, mình đã hiểu ra một điều: Mỗi cánh cửa đều dẫn đến một hành trình khác nhau và hành trình nào cũng xứng đáng được trân trọng.
Chuyện về những tác giả tự xuất bản sách
Mình quen tác giả Việt Thùy Giang trong một cộng đồng viết ở Facebook. Chị tự xuất bản và phát hành cuốn sách Kim cương hạnh phúc vào năm 2024. Với mình, đó là một cuốn sách đặc biệt, không phải vì sách kể về hành trình tác giả vượt qua cú sốc ly hôn ở tuổi 36 để tìm lại sự tự do và biết yêu thương bản thân. Mà vì thông điệp chính ấy cũng tựa như tên sách: Để trở thành viên kim cương sáng lấp lánh, nó đã phải trải qua mài giũa khắc nghiệt.
Do không được truyền thông mạnh mẽ, nên ít người biết đến cuốn sách này. Dẫu vậy, chị vẫn bền bỉ viết cuốn thứ hai mang tên Tiệm kem Vani ngọt ngào. Tác phẩm dành cho thiếu nhi này đã được NXB Phụ nữ mua bản quyền và phát hành vào năm 2026. Nếu không có cuốn sách đầu tay là làm bước đệm, nếu không có quyết định tự xuất bản sách vào năm 2024, có lẽ chị chẳng sẽ chẳng nhận ra mình cũng viết giỏi, cũng xứng đáng được biết đến như viên kim cương lấp lánh.
Một cuốn sách khác mà mình may mắn được đảm nhận vị trí biên tập viên, đó là Chuyện ngày bé của tác giả Nguyễn Minh Anh. Ngay từ đầu đọc bản thảo, mình đã tin cuốn sách sẽ gây sốt bởi cách viết giàu cảm xúc. Những câu chuyện dí dỏm, hài hước dành cho thiếu nhi nhưng lại chứa nhiều bài học sâu sắc mà ngay cả người trưởng thành như mình cũng xúc động theo. Kết quả là, cuốn sách được lên các báo VTV, Hà Nội mới và được một NXB lớn mua bản quyền để phát hành trong thời gian sắp đến.
Hành trình nào cũng đáng được ghi nhận
Trước đây, mình cứ nghĩ là những cuốn sách được mua bản quyền mới là sách hay, còn tự xuất bản thì chỉ đơn giản là sách làm dịch vụ. Thậm chí mình còn tự ti khi nói về Nằm nghe gió thổi sau hè. Nhưng rồi, mình nhận ra. Tất cả các cuốn sách tự xuất bản đều được cấp phép bởi NXB, đều trải qua quá trình thẩm định gắt gao. Ví dụ cuốn Cậu là ánh bình minh của tôi của tác giả Giang Hải Yến, NXB Văn học đã biên tập 3 lần trước khi in ấn và hiện tại đang được ký gửi tại Fahasa.
Tập thơ đón mình về lại của tác giả gialinh mà mình may mắn đồng hành trong vai trò góp ý về mặt nội dung vào mùa hè năm 2026. Ngay sau khi ra mắt, cuố tập thơ được nhiều bạn đọc đón nhận và thương hiệu Fahasa cũng đã nhận với số lượng lớn để phát hành khắp nhà sách trên toàn quốc.
Và cuốn sách Nằm nghe gió thổi sau hè của mình cũng đã có một thành tích đáng nhớ. Mình nhớ đó là một buổi chiều muộn sau hai năm phát hành, mình tò mò chẳng biết số lượng sách còn lại bao nhiêu, thế là nhắn tin hỏi đơn vị bán hộ. Đại diện đơn vị trả lời: “Sách đã hết tồn kho, chỉ còn ký gửi ở nhà sách mười mấy cuốn thôi à.” Nhận tin nhắn, mình hạnh phúc vô ngần.
Một cuốn sách mà mình đặt vào đó rất nhiều tâm huyết, gửi đi 2, 3 nơi bị từ chối nên cuối cùng mình chọn tự xuất bản. Một cuốn sách mà mình đã tự xuất bản, tự tìm họa sĩ vẽ bìa, tự làm truyền thông, tự SEO từ khóa trên Google, tự làm tất cả mọi thứ và cuối cùng cũng đã bán hết 1000 bản. Một cuốn sách mà bất kỳ người viết nào muốn cải thiện vốn từ đều có thể đọc, những bạn độc giả 8x, 9x muốn tìm về tuổi thơ hay các em nhỏ muốn học cách viết văn miêu tả… đều có thể đọc.
Đọc thêm:
Mất cảm hứng viết sách, phải làm thế nào?
Những lý do khiến bản thảo bị từ chối trong lần đầu gửi đến NXB
Show don’t tell: Bí kíp biến con chữ khô khan thành những câu văn sống động
Đọc sách gì để viết tốt? 3 dòng sách giúp bạn cải thiện kỹ năng viết cho mọi độ tuổi
Chúng ta đều giỏi hơn chúng ta nghĩ…
Là tác giả tự xuất bản sách, mình cho rằng một cuốn sách không bán chạy, không được lan tỏa rộng rãi có thể vì tác giả chưa tạo được sức ảnh hưởng, tác giả chưa biết cách truyền thông marketing để bán sách, tác giả chưa có độc giả… Và dù bán được hay không, với mình đó cũng là thành tích đáng để ghi nhận. Bạn đã vượt qua sự trì hoãn, đã kiên trì hoàn thành bản thảo dài vài chục ngàn từ mà không phải ai cũng làm được. Tên của bạn đã có trên bìa sách, nằm ngay ngắn ở nhà sách trên toàn quốc. Câu chuyện của bạn đã bay thật xa, thật xa và mình tin sẽ có người đón đọc, trân trọng câu chuyện ấy.
Mình chia sẻ bài này chỉ để gửi lời nhắn nhủ đến các tác giả tự xuất bản sách giống như mình: Bản thảo của các bạn bị từ chối, không phải vì tệ, không phải vì dở mà đôi khi bản thảo không phù hợp với định hướng xuất bản của đơn vị đó. Và khi bị từ chối, không phải là dấu chấm hết, bạn vẫn còn lựa chọn nữa, đó là tự xuất bản, để cuốn sách của bạn bay xa hơn.
Để làm được điều đó, khi viết sách, bạn cần dành thời gian đầu tư cho bản thảo, suy nghĩ về ý tưởng, nghiên cứu thị trường, học cách viết tốt (ví dụ viết truyện cần kỹ năng gì, viết tản văn cần kỹ thuật gì, viết sách chuyên môn cần nghiên cứu thông tin như thế nào…). Song song với đó, bạn cũng lên kế hoạch truyền thông cho cuốn sách. Bản thảo chất lượng cùng với kế hoạch truyền thông tốt, chắc chắn cuốn sách của bạn sẽ được nhiều người biết đến. Nếu bạn cần người biên tập để chỉnh sửa, góp ý cho bản thảo thì liên hệ mình nhé. Mình không chỉ biên tập mà còn tư vấn khâu truyền thông sách để giúp bạn bán sách hiệu quả hơn.
Khi viết xong câu chuyện này, mình chợt nhớ tối mùa hè tuần trước, chị tác giả sách Tiệm kem Vani ngọt ngào gọi điện cho mình, và hai chị em đã dành gần 2 tiếng để chia sẻ về kinh nghiệm viết sách. Khi ấy, mình đã nói với chị rằng: “Em rất ngưỡng mộ chị Giang, vì chị đã có cuốn sách được nhà xuất bản (NXB) mua bản quyền. Còn em thì chưa được. Với em, được NXB hay NPH mua bản quyền đó là giấc mơ lớn nhất của đời em đó chị!” Nghe xong, chị Giang cười bảo: “Còn chị lại thấy Dương giỏi, Dương là tác giả tự xuất bản sách, bán hết cái vèo 1000 cuốn luôn, siêu thật!” Hóa ra, mình đã ngắm nhìn vầng trăng sáng trên bầu trời người khác mà quên mất rằng dưới chân mình, những vì sao cũng đang lấp lánh theo một cách thật riêng.
