Muốn làm nghề viết tự do, viết giỏi thôi thì chưa đủ mà chúng ta còn phải biết cách bán mình, xử lý khách hàng và tính phí xứng đáng. Nếu bạn đang tìm một nền tảng vững chắc trước khi bước vào thế giới viết tự do, Viết từ số 0 là nơi để bắt đầu. Còn nếu bạn đã sẵn sàng, năm bài học từ Con đường trở thành Freelance Writer dưới đây chính là thứ bạn cần.
Lời khuyên khi trở thành người viết lách tự do
“Trước khi tìm kiếm các cơ hội bên ngoài, hãy tự sắp xếp lại tâm trí của mình trước.” Đó là lời tác giả của cuốn sách đã nhắn nhủ. Và mình tin đây là bài học đầu tiên mà bất cứ cây viết nào trước khi dấn thân vào nghề viết cũng cần lưu ý.
Chẳng hạn như một số học viên trong khóa học Viết từ số 0 của mình, các bạn lo lắng viết chưa đủ hay, luôn lo sợ sẽ không hoàn thành bài tập đúng hạn, sợ lười biếng trì hoãn. Đa số đều bắt nguồn từ tâm lý và định kiến. Nhưng khi kết thúc khóa học ấy, các bạn đã có cho mình 20 bài viết, được chỉnh sửa và góp ý để trở thành sản phẩm chất lượng. Hay những bạn học viên trong khóa học Chấp bút sách. Ban đầu, các bạn còn không tin mình có thể viết sách cho đến khi viết liên tiếp 3, 4 cuốn sách cho khách hàng là giám đốc, bác sĩ, kiến trúc sư… Thậm chí, các bạn còn được khách hàng khen và liên tục giới thiệu dự án mới.
Làm viết lách tự do, nghĩa là “ngay cả khi bạn chưa hoàn toàn tự tin về khả năng hay cơ hội thành công của mình, bạn cũng cần phải có một suy nghĩ đúng đắn” (trích sách Con đường trở thành Freelance Writer). Tư duy sai lệch dễ làm bạn không thể tiếp cận khách hàng và quảng bá bản thân một cách hiệu quả.
– Nếu bạn chưa biết gì về nghề viết tự do, hãy vẽ lại một bức tranh toàn cảnh về ngành: Viết tự do là gì, làm công việc gì, điều kiện cần và đủ, những rủi ro sẽ đối mặt.
– Nếu bạn muốn viết nhưng lại sợ viết chưa đủ hay, sợ mình chưa đủ tốt, bạn có thể tập thói quen viết cho chính mình. Bằng cách luyện viết mỗi ngày, bạn mới chạm tay đến giấc mơ của mình.
– Nếu bạn không biết thế mạnh của bản thân, không biết nên cải thiện kỹ năng gì, thay vì mông lung và hoang mang, có thể tìm đến sự trợ giúp từ một Mentor về viết.
Thời điểm nghỉ việc tốt nhất là khi nào?
Con đường trở thành Freelance Writer không khuyên bạn nghỉ việc làm tự do ngay lập tức, ngược lại tác giả sách đưa ra một vài lời khuyên dành cho những người muốn theo đuổi sự nghiệp viết lách tự do:
– Cân nhắc về chi phí hằng tháng thay đổi sau khi bạn nghỉ việc: ví dụ như bạn sẽ tiết kiệm được khoản này nhưng lại tốn kém ở khoản khác.
– Cân nhắc về sự chuyển đổi, tức là ban đầu có thể làm bán thời gian, nghĩa là một một nửa thời gian làm tự do và sau đó là làm tự do toàn thời gian. Điều này sẽ giúp bạn không bị mất thu nhập đột ngột và có thể cân nhắc tìm kiếm khách hàng trong thời gian tự do sắp đến.
– Dự trù các chi phí đồng thời liên tục nâng cấp bản thân như học thiết kế, học viết cơ bản, học viết sách, học viết kể chuyện… Hãy tìm kiếm các khóa học miễn phí hoặc có thể hãy nhờ sự trợ giúp từ Mentor thông qua các khóa học có phí. Thêm một người đồng hành giàu kinh nghiệm sẽ giúp bạn đi nhanh hơn so với việc bạn tự xoay sở một mình.
Sau khi cân nhắc, bạn cần thời gian để có một cái nhìn toàn cảnh về ngành. Bạn sẽ phải đối mặt với những khó khăn trong 6 tháng – 1 năm đầu tiên không có khách hàng nào. Bạn sẽ phải tự quản lý chi tiêu với thu nhập không ổn định, do đó tác giả nhấn mạnh rằng cần phải có một kế hoạch để thực hiện nó.
Bài viết liên quan:
Kinh nghiệm tránh lừa đảo khi viết bài online
Giúp bạn rèn luyện kỹ năng viết với 5 bước cơ bản
Sổ tay luyện viết cơ bản – Phần 1: Hãy viết đúng trước khi viết hay
9 bước trở thành freelance content writer, bạn đang ở nấc thang nào?
Đặt mục tiêu thực tế, không viển vông
Không chỉ người viết tự do, bất cứ công việc nào cũng đòi hỏi bạn phải đặt ra mục tiêu cho bản thân, cụ thể là mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn. Tuy nhiên bạn cần cân nhắc đến yếu tố khả thi của nó.
Chẳng hạn như một vài độc giả từng chia sẻ với mình rằng các bạn ấy muốn có một chiếc blog xịn và lượt truy cập vài ngàn mỗi tháng. Điều này nghe có vẻ khả thi nhưng đối với những người đã từng viết hoặc đã có một chiếc blog. Trường hợp kỹ năng viết của bạn chưa thật sự tốt hay chưa biết cách quản lý, vận hành website thì đây là điều gần như là mộng tưởng.
Theo tác giả Con đường trở thành Freelance Writer, bạn có thể liệt kê ra mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn.
Mục tiêu ngắn hạn gồm:
– S (Specific): Cụ thể
– M (Measurable): Có thể đo lường được.
– A (Attainable): Mức độ khả thi
– R (Relevant): Các yếu tố liên quan
– T (Time-bound): Thời gian cam kết
Mục tiêu dài hạn là mục tiêu lớn lao hơn, mang đến cho bạn động lực to lớn để bạn tiếp tục làm việc. Vậy nên “hãy viết ra giấy hoặc chia sẻ lên đâu đó để giữ cho bạn làm việc một cách có trách nhiệm trong thời gian tiếp theo” (trích sách Con đường trở thành Freelance Writer)
Ví dụ như khi trở thành người viết tự do, mục tiêu ngắn hạn của mình là có một chiếc website và phát triển nội dung 1 bài/tuần. Mình sẽ dành thời gian mỗi tuần để viết, tự biên tập bài viết và tối ưu chuẩn SEO trên blog. Mình thực hiện đều đặn hơn 1 năm qua từ tháng 4.2021 đến tháng 4.2022.
Mục tiêu dài hạn của mình là có được thu nhập vào tháng 4.2022. Hiện tại, thu nhập của mình đến từ các sản phẩm, dịch vụ bán được; dịch vụ tư vấn viết theo giờ hoặc thậm chí là khoản ủng hộ mình nhận được từ độc giả.
(Mình viết bài này lần đầu tiên vào tháng 5.2022, khi đó mình mới chập chững làm nghề. Và khi mình gõ dòng chữ trong ngoặc đơn này, là vào tháng 8.2026. Bây giờ, mình đã sống ổn với nghề viết tự do. Mình đã là một tác giả sách viết hơn 10 cuốn sách (bao gồm tự xuất bản và chấp bút), biên tập hàng chục cuốn sách, dạy viết cho hàng trăm học viên…)
Công thức viết lách đơn giản của tác giả
Trong cuốn sách Con đường trở thành Freelance Writer, tác giả có chia sẻ công thức viết lách. Tuy nhiên, trong một bài viết đăng mạng xã hội, mình từng chia sẻ thế này: “Không có một công thức chung áp dụng cho tất cả mọi người viết. Bất cứ điều gì phù hợp với bạn đều là tốt nhất.” Vì vậy, với mình, để trở thành người viết tự do và sống được với nghề, không có một công thức chung nào cả.
Mỗi người sẽ có một hành trình riêng, một cách làm riêng. Quan trọng là bạn hiểu mình đang ở đâu, cần gì và sẵn sàng thử nghiệm để tìm ra con đường của chính mình. Những bài học từ sách Con đường trở thành Freelance Writer cũng chỉ là những gợi ý, còn bạn mới là người quyết định đâu là con đường đúng nhất cho riêng mình. Bạn có thể tham khảo từ sách và tự tạo ra cho mình một công thức riêng ví dụ: 1-1-2-4-2 (bao gồm 1 năm chuẩn bị, 1 chiếc blog, 2 cuốn sách/tháng, 4 ngày làm việc/tuần và 2 tiếng tập viết/tuần).
Làm thế nào để kiếm tiền từ viết khi chưa có sản phẩm?
Những biến động về dịch bệnh Covid khiến xu hướng người chọn làm công việc làm việc từ xa (remote) hay làm làm tự do (freelancer) ngày một nhiều hơn cả. Cùng với các ngành thiết kế, lập trình thì viết lách cũng được xem là một ngành đầy tiềm năng.
Một số người bước chân vào viết lách tự do khi chưa có một sản phẩm, vậy làm thế nào để tìm kiếm khách hàng? Tác giả bật mí một vài bí quyết giúp bạn có thể tiếp cận với nguồn khách hàng đầu tiên và mở rộng mạng lưới công việc. Trong đó, website là một trong những nền tảng cực kỳ hiệu quả. “Nếu làm đúng cách và chăm chỉ, blog của bạn sẽ là hồ sơ kinh nghiệm tuyệt vời và hiệu quả nhất mà bạn có.” (Trích sách Con đường trở thành Freelance Writer)
Trong cuốn sách, tác giả cũng hướng dẫn viết thư chuyên nghiệp để bạn tham khảo và gửi cho khách hàng. Đặc biệt bạn còn được hướng dẫn cách tìm kiếm khách hàng và tạo hồ sơ cá nhân. Cuốn sách hiện đang được phát hành trên toàn quốc, do vậy mình không đi vào nội dung chi tiết phần quan trọng này.
Năm bài học từ Con đường trở thành Freelance Writer chỉ là một trong vô vàn cách tiếp cận nghề viết. Nhưng mình tin rằng, trước khi tính đến chuyện kiếm tiền, bạn cần có một nền tảng vững chắc, đó là điều mà mình chia sẻ trong cuốn sách Viết từ số 0. Điều quan trọng nhất khi cầm bút, vẫn là hiểu đúng về chữ để viết đúng, và viết đúng để đi xa. Mong rằng qua bài viết này, bạn sẽ tìm thấy giá trị trên hành trình của riêng mình.
